Buku Gayo
Matius 13
Perumpamaen tentang jema penyuk 13: 1-23
(Mrk. 4:1-20; Luk. 8:4-15)
I lo oya pé tangkuhle Yesus ari umah a nye kunul i geniring ni danau;
2 den olok delé jema gèh mungerumungi Wé, sehinge Yesus nik ku wan sara perau nye kunul i oné, den bèwèné jema wa sesuk i panté.
3 Renyel Yesus mumerinen delé hal wan perumpamaen ku pakea, ken-É : “Arale sara jema penyuk tangkuh kin munyuk.
4 Waktu wé munyuk, tèba inih a metuh i geniring ni dené, renyel gèhle manuk-manuk mumangané.
5 Tèba metuh i tanoh si muatu-atu, si gere delé tanohé, renyel inih a langsung murip entap ni gere delé tanohé.
6 Tetapé mari matanlo mencer, layule wé nye mujadi kering entap ni gere muuyet.
7 Tèba mi metuh i lah ni tamas murui, renyel makin kul tamas a nye munyepit inih a.
8 Renyel tèba mi metuh i tanoh si jeroh den muhasilen uah, ara si seratus kali lipet, ara si enam puluh kali lipet, den ara si tige puluh kali lipet.
9 Sahan si munempui kemiring kenakné wé mumengé!”
10 Renyel gèhle murid-murid-É nye mumerin ku Yesus : “Hana kati Guru becerak ku pakea wan perumpamaen?”
11 Jeweb Yesus : “Kin kam nge iosah karunie kin mubetihi resie Kerejeen Serge, tetapé kin pakea gere ikarunienen.
12 Sebeb sahan si munempui, kin wé malé iosahen mien sehinge wé mukelimpahen; tetapé sahan si gere munempui, sana si ara i wé pé malé iueten ari wé.
13 Oyale sebebpé Aku becerak ku pakea wan perumpamaen, kerna pakea munèngon, tapé gere ièngoné den pakea mumengé, tapé gere ipengéé urum gere ipehemié.
14 Den genaple kin pakea nubuat ni nabi Yesaya si mumerin : Kam malé mumengé den mumengé tapé gere pernah mungerti, kam malé munèngon den munèngon tapé gere pernah mumehemi.
15 Sebeb até ni bengsa ni nge teger, den kemiring ni pakea nge beret mumengé, den mata ni pakea nge mututup; kati enti pakea munèngon urum mataé den mumengé urum kemiringé den mungerti urum atéwé, renyel mubalik den Aku mujegeren pakea.
16 Tetapé mubahgie mi mata ni kam entap ni munèngon, den kemiring ni kam entap ni mumengé.
17 Sebeb sesunguhé Kuperinen ku kam bahwa delé nabi urum jema benar ménét munèngon sana si ièngon kam ni, tapé gere munèngoné, den ménét mumengé sana si ipengé kam, tapé gere mumengéé.
18 Entap ni oya pengénle arti perumpamaen ni jema penyuk inih a.
19 Jema si mumengé kata ni Allah tentang Kerejeen Serge den gere mungerti, renyel gèhle si jahat nye murebut si nge isuken i wan atéwé; inile inih si isuken i geniring ni dené.
20 Inih si isuken i tanoh si muatu-atu, oyale jema si mumengé kata ni Allah oya den langsung munerimeé urum galak ni atéwé;
21 tapé gere muuyet wan dirié den tehen sekejeb we. Ketike gèh kenyanyanen atawa penyikseen entap kata ni Allah oya, wé langsung murtad.
22 Inih si isuken i lah ni tamas murui, oyale jema si mumengé kata ni Allah oya, renyel pekekit ni denie urum tipu deye ni kekayaen munyepit kata ni Allah oya sehinge gere muuah.
23 Den inih si isuken i tanoh si jeroh, oyale si mumengé kata ni Allah oya nye mumehemié, sesunguhé wéle si muhasilen uah, ara si seratus kali lipet, ara si enam puluh kali lipet, den ara si tige puluh kali lipet.”
Perumpamaen tentang jih i antara ni gandum 13: 24-30
24 Yesus munyederen perumpamaen si lèn ku pakea, ken-É : “Kerejeen Serge a iumpamanen urum sara jema si munyuk inih si jeroh i empusé.
25 Tapé i waktu bèwèné jema nge nomé, gèhle musuhé munyuken inih ni jih i antara ni gandum a, renyel wé beluh.
26 Ketike gandum a murip nye nge seroh, jih a pé teridah.
27 Renyel gèhle temuluk-temuluk ni si munempu empus a nye mumerin ku wé : Reje, gere ke inih si jeroh si isuken reje i empus ni reje a? Ari sihen ke jih oya?
28 Jeweb reje a ku pakea : Sara Musuh si mubuetené. Renyel iperin temuluk-temuluk a : Mera ke reje kati kami beluh mujerguten ni jih a?
29 Tetapé iperin reje a : Enti, sebeb ike ijerguten kam jih a, kedang gandum a pé urum mujergut.
30 Daténen reroané murip murum-murum sawah musim munuling; i waktu munuling a kasé kuperinen ku jema si munuling : Kamulen kam mulo jih a nye ikotenle murereden kin itèlong, renyel kamulen kam gandum a ku wan kebenku.”
Perumpamaen tentang inih ni sesawi urum ragi 13: 31-35
(Mrk. 4:30-34; Luk. 13:18-21)
31 Yesus munyederen perumpamaen si lèn ku pakea, ken-É : “Kerejeen Serge oya dis lagu sara inih ni sesawi, si iuet ni jema nye isuken i empusé.
32 Sunguhpé inih sesawi ni si paling kucak ari segele jenis ni inih, tapé ketike wé murip, wé lebih kul ari segele senuen-senuen den mujadi sara batang, sehinge manuk-manuk i langit gèh munos umah i cabang-cabangé.”
33 Isederen Yesus perumpamaen si lèn mi ku pakea : “Kerejeen Serge oya seumpama ragi si iuet ni sara jema banan nye icampurné ku wan tepung tulu sukaten sawah mungemang bèwèné.”
34 Bèwèné hal oya isederen Yesus ku jema delé a urum perumpamaen, ike gere urum perumpamaen gere sanah pé isederen-É ku pakea;
35 kati genaple sana si nge isawahen nabi : “Aku malé munuke awah-Ku mumerinen perumpamaen, Aku malé munyatanen hal-hal si mutuni ari mulo ni denie ijadinen.”
Penjelesen perumpamaen tentang jih i antara ni gandum 13: 36-43
36 Renyel Yesus munaringen jema delé a, nye mayo ku was ni umah. Den murid-murid-É gèh nye mumerin ku Wé : “Jelasen Guru pé ku kami perumpamaen tentang jih si i empus a.”
37 Jeweb Yesus, ken-É : “Jema si munyuk inih si jeroh a, oyale Anak ni Manusie;
38 empus a, oyale denie; inih si jeroh a, oyale anak-anak ni kerejeen a; den jih a, oyale anak-anak si jahat.
39 Musuh si munyuken inih ni jih a, oyale Belis; musim munuling, oyale akhir jemen, den jema si munuling a, oyale malèkat-malèkat.
40 Jadi, lagu jih a ikamulen nye itèlong wan rara, betale malé terjadi i akhir jemen.
41 Anak ni Manusie malé mungini malèkat-malèkat-É, den pakea malé mungamulen ari kerejeen-É bèwèné hal si munos jema bedosa den bèwèné jema si mubueten kejahaten,
42 renyel pakea malé itekaren ku wan rara; i onéle kasé ara sebuku urum kertaken ni ipon.
43 I waktu oya jema si benar mucaya lagu matanlo wan Kerejeen Ama ni pakea. Sahan si munempui kemiring, kenaké wé mumengé!”
Perumpamaen tentang reta si mutanom urum mutiara si murege 13: 44-46
44 “Kerejeen Serge oya iumpamanen lagu reta si mutanom i empus, si idemunen jema, renyel ituniné mien; den entap galak ni atéwé beluhle wé nye mujuel sana si iempuié, den mubeli empus a.
45 Betapé Kerejeen Serge oya iumpamanen lagu sara jema bedagang si mungenal mutiara si mampat;
46 mari idemunené sara mutiara si olok murege, wé beluh nye mujuel bèwèné si iempuié, den mubeli mutiara wa.”
Perumpamaen tentang jele 13: 47-52
47 “Betapé Kerejeen Serge oya iumpamanen urum sara jele si isempaken ku wan lut nye mungamulen bagé-bagé jenis ni gulè;
48 mari engkip, isarenen jema ku panté den kunulle pakea nye mungamulen gulè si jeroh ku wan keranyang, tetapé gulè si buruk itekaren pakea.
49 Betapé i akhir jemen : Malèkat-malèkat malé tangkuh nye mumisahen jema si jahat ari lelah ni jema si benar,
50 renyel jema-jema si jahat a itekaren ku wan rara; i onéle kasé ara sebuku urum kertaken ni ipon.
51 Pehem ke kam bèwèné oya?” Jeweb pakea ku Yesus : “Pehem Guru.”
52 Jadi iperin Yesus ku pakea : “Kerna oya jep ahli Taurat si nge mujadi murid i wan Kerejeen Serge, wé iumpamanen urum si nempu umah si munangkuhen retaé si ayu urum si lemem ari reta si ikemasné.”
Yesus itulak i Nazaret 13: 53-58
53 Nge mari selésé iperinen Yesus perumpamaen-perumpamaen a, berangkatle Wé ari oné.
54 Ketike Yesus sawah i ton asal-É, Wé munejer i umah ibedet ni pakea, sehinge takjuble pakea, nye kené : “Ari sihen ke Jema ni mudepet hikmat urum kuasa kin munaranen tene mukjizet?
55 Gere ke Wé ni anak ni tukang kayu? Gere ke ine-É geralé Maria nye serinen-serinen-É : Yakobus, Yusup, Simon den Yudas?
56 Den gere ke dengan-dengan-É pé bèwèné ara urum kite? Ari sihen ke Jema ni mudepet bèwèné oya?”
57 Renyel pakea munulak Yesus. Tetapé iperin-É ku pakea : “Sara nabi ihormati i sihen pé kecuali i ton asalé urum i wan umahé.”
58 Den gere delé mukjizet itos Yesus i oné entap ni kegerepercayaen ni pakea.